Het duolegaat is geen belastingontwijking24/01/2020

Een erflater kan via een duolegaat een deel van zijn of haar vermogen nalaten aan een goed doel. De Vlaamse regering wil het systeem afschaffen – maar zal daardoor inkomsten mislopen en een drijfveer voor solidariteit wegnemen.

De Vlaamse regering wil het duolegaat afschaffen. Een duolegaat is een erfenisconstructie waarbij de erflater niet alleen een neef, nicht of vriend als erfgenaam aanwijst, maar ook een of meerdere goede doelen. Daar hangt een dubbele drijfveer aan vast. Enerzijds bespaart de erflater zijn of haar eerste begunstigde(n) een hoop erfbelastingen (die in de zijlijn – broers, zussen, neven, nichten, vrienden – al gauw kunnen oplopen tot 50 procent). Die worden namelijk ten laste gelegd van de tweede legataris: het goede doel, dat tegen 8,5 procent wordt belast. Anderzijds is er ook het altruïstische oogmerk. De erflater laat een ander deel van zijn of haar vermogen na aan een of meerdere goede doelen naar keuze. Een duidelijke win-winsituatie die de Vlaamse
regering maar beter kan omarmen in plaats van ze te verbannen.

Een dam tegen schenkingen

Ten eerste is er een budgettaire reden om het duolegaat te behouden, een gevoelige kwestie ten tijde van begrotingen. Zonder de fiscale incentive die het duo legaat biedt, zullen potentiële erflaters zonder kinderen minder snel geneigd zijn in dezelfde mate aan neven, nichten, vrienden én goede doelen na te laten. Dat leren de honderden gesprekken die onze relatiebeheerders met hen hadden, waaruit blijkt dat ze het over een andere boeg zullen gooien.

De regering doet er goed aan bij vermogensadviseurs te polsen hoe ze hun klanten straks zullen adviseren. Hoe kunnen zij bijvoorbeeld de hoge erfbelastingen in de zijlijn voorkomen, wanneer de optie van het duolegaat er niet langer is? De erflaters zullen in dat geval allicht het advies krijgen om een deel van hun vermogen bij leven weg te schenken (eventueel met behoud van vruchtgebruik, en andere bepalingen) tegen een veel goedkoper tarief dan de erfbelasting. In de praktijk fungeert het duolegaat dus als een dam: het belet dat ooms en tantes al bij leven belangrijke elementen uit hun vermogen wegschenken.

Laten we de rekening eens maken voor de drie verschillende scenario’s. Wie zijn vermogen nalaat mét een duolegaat, laat vaak 45 procent van dat vermogen na aan een goed doel, dat op zijn beurt gemiddeld 30 procent aan erfbelasting afdraagt op de gehele erfenis. Zonder duolegaat bedraagt de belastingsdruk al gauw 50 procent. Wie besluit een deel van zijn vermogen bij leven weg te schenken om die erfbelasting te vermijden, doet dat tegen een vlak tarief van 7 procent voor banktegoeden en een progressief tarief vanaf 10 procent voor onroerende goederen.

Heeft u het ook begrepen? Het is een illusie te denken dat wie eerst een duolegaat overwoog, nog dezelfde bedragen zal nalaten wanneer het duolegaat straks geen optie meer is. Indien de fiscale stimulans van het duolegaat wegvalt, zal de erflater naar andere wegen zoeken om zijn neven, nichten of vrienden de te hoge erfbelastingen te besparen. Zonder duolegaten zal de Vlaamse schatkist dus nog veel hogere inkomsten aan belastingen aan zich voorbij zien gaan.

Een drijfveer voor solidariteit

Een tweede reden waarom de Vlaamse regering het duolegaat beter behoudt, is dat ze generositeit aanmoedigt. En daar is helemaal niets mis mee, beste ministers, integendeel. U heeft er het raden naar of ze u bij afschaffing ooit iets zullen opbrengen en toch knipt u ook de duolegaten weg, terwijl die goede doelen helpen om aan bijkomende private financiële middelen te raken. Zoals men de fiscale aftrekbaarheid van giften vanaf 40 euro niet in vraag stelt, zouden ook duolegaten een evidentie moeten zijn.

Naar onze inschatting vloeit op jaar basis meer dan 100 miljoen euro via duolegaten naar goede doelen. Als ze verdwijnen, zullen deze ontvangsten op minder dan de helft terugvallen, met een groot maatschappelijk verlies tot gevolg op vlak van armoedebestrijding, milieubescherming, wetenschappelijk onderzoek, dierenwelzijn of humanitaire acties in binnen- en buitenland. Een eventuele verlaging van het tarief voor erfbelasting aan goede doelen zal dit inkomstenverlies uit duolegaten slechts zeer marginaal compenseren. Dat wordt een pleister op een open wonde.

Vaak wordt gezegd dat duolegaten oneigenlijk gebruikt worden, dat erflaters ze louter om fiscale redenen gebruiken. Dit komt niet overeen met hoe wij dat ervaren, en evenmin met de cijfers uit de eigen dossiers die aan de Vlaamse minister van Financiën en Begroting zijn overgemaakt. Hieruit blijkt dat de organisaties wel degelijk noemenswaardige nettolegaten overhouden, na afhouding van alle erfbelastingen en lasten. De enkele uitzonderingen hierop bevestigen de regel.

Het duolegaat valt niet zomaar weg te zetten als een onfrisse techniek van belastingontwijking. Het is en blijft een hefboom voor de financiering van solidaire en maatschappelijk relevante acties, die in de praktijk vooral ter beschikking wordt gesteld van mensen zonder kinderen die gedurende hun leven al zwaarder werden belast dan personen mét kinderen, en die op het einde van de rit worden geconfronteerd met torenhoge erfbelastingen.

Onze suggestie aan de minister: laat de Vlaamse belastingdienst zelf eens uitspitten of er ‘fiscaal misbruik’ wordt gemaakt van de duolegaten, door gericht onderzoek van nalatenschapsdossiers waarin duolegaten voorkomen. Behoud de duolegaten, met duidelijke afspraken om oneigenlijk gebruik te vermijden, opdat de broodnodige financiering voor verschillende organisaties in stand gehouden wordt.

Meinie Nicolai, directeur Artsen zonder Grenzen
François Cornet, directeur Caritas International
Xavier Ortegat, voorzitter Damiaanactie
Christiaan Hoorne, directeur Stichting Pelicano

Bron: De Standaard, 24/01/2020

 

Contact

Victor Rauterstraat 33
1070 Anderlecht
T 02 280 00 74
info@dsc.be
Contact